Noble Concierge

Muzeum Historii Miasta Łodzi, 23 października 2010 - 31 grudnia 2015

Wystawa obejmuje około 120 prac. W większości są to obrazy malarskie, uzupełnione przykładami rzeźby i rysunkami najwybitniejszych polskich artystów, zgromadzonych w ciągu ostatnich kilkunastu lat przez biznesmena i mecenasa kultury, Krzysztofa Musiała. Prace, realizowane na przestrzeni ponad 70 lat, tworzą dość spójny stylistycznie i tematycznie zbiór, przybliżający wszystkie ważniejsze tendencje panujące w sztuce ostatniej ćwierci XIX i pierwszej połowy XX stulecia: poczynając od realizmu i impresjonizm przez symbolizm, ekspresjonizm, fowizm, kubizm, futuryzm, surrealizm, po koloryzm, neoklasycyzm, art déco i abstrakcję, wpisując się w takie zjawiska jak akademizm, modernizm czy École de Paris - interpretowane "podług nieba i zwyczaju polskiego". W kolekcji nie brakuje dzieł wyróżniających się oryginalnym stylem, wyjątkowymi wartościami formalnymi czy też nowatorskim podejściem do tematu: portretu, aktu, pejzażu, martwej natury, scen rodzajowych, mitologicznych itp. Podział na 15 grup tematycznych ma przybliżyć najważniejsze problemy i kierunki poszukiwań tego okresu. W zdecydowanej większości są to prace przedstawiające, silnie osadzone w tradycji i historii sztuki, choć niektóre zmierzają w stronę abstrakcji poprzez syntetyzowanie, deformację, eksperymenty z kształtem, kompozycją, kolorem. Na podstawie ich wnikliwej analizy można stwierdzić, że polska twórczość wpisuje się w ewolucję, jakiej ulegała sztuka europejska, choć nie brakuje w niej fascynacji Wschodem czy odwołań do najlepszych tradycji akademizmu petersburskiego - w tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych kształciło się kilku spośród autorówprezentowanych dzieł.

Prace prezentowane na wystawie ukazujące wielowątkowy obraz epoki, zamykają się cezurą 1945 roku. Był to fascynujący czas narodzin, kształtowania się i ostatecznego triumfu nowoczesności, różnorodnie rozumianej i interpretowanej, która utorowała drogę do rozwoju awangardy drugiej połowy XX stulecia. W sztuce polskiej, reagującej z pewnym opóźnieniem na nowe  tendencje (zachodnioeuropejskie) i dość silnie osadzonej w akademickiej tradycji, był to okres intensywnych poszukiwań stylu narodowego, tego, co w naszej kulturze najbardziej wartościowe, interesujące a przy tym ponadczasowe i ponadlokalne - wynikało to po części z sytuacji społeczno-politycznej naszego narodu (rozbicie kraju na trzy zabory, brak podlegającemu mecenatowi państwa artystycznego szkolnictwa wyższego, trudy budowania własnej państwowości po 1918 roku) a po części z faktu, że polskie malarstwo i rzeźba tego okresu to w znacznej mierze historia wybitnych indywidualności, często funkcjonujących na uboczu oficjalnego życia artystycznego - dzieła takich autorów również można zobaczyć na wystawie i są to jedne z najciekawszych propozycji. W kilku przypadkach, co jest niewątpliwą wartością prezentacji, udało się zgromadzić prace z różnych okresów poszukiwań twórczych danego artysty - pozwoli to prześledzić jego rozwój i ewolucję koncepcji. Warto też zwrócić uwagę na wzajemne wpływy poszczególnych twórców, których łączyła często relacja mistrz-uczeń, przynależność do ugrupowań i środowisk artystycznych, przyjaźń a nawet więzy rodzinne.

Jaki jest zatem wkład polskich artystów w rozwój sztuki europejskiej? Czy nasi malarze i rzeźbiarze byli tylko epigonami znanych kierunków i tendencji, czy też wypracowali własny język, będący efektem twórczych przemian i poszukiwań? Spotkanie z kolekcją Krzysztofa Musiała stawia przed widzem te i inne pytania, prowokując go do własnych refleksji i interpretacji.